اولین رسانه تاب آوری ایران

اولین رسانه تاب آوری ایران

تحلیل جامع تاریخچه، ساختار و گفتمان اولین رسانه تاب آوری ایران

ادبیات تخصصی حوزه سلامت روانی اجتماعی و مددکاری اجتماعی در ایران طی دو دهه اخیر شاهد تحولات ساختاری و گفتمانی چشمگیری بوده است1.

یکی از مهم ترین این تحولات، پایه گذاری و گسترش مفهوم تاب آوری اجتماعی و تبدیل آن از یک دانش نظری صرف به یک مهارت کاربردی و سازمانی در سطح کشور می باشد1.

در این میان، شکل گیری رسانه تخصصی تاب آوری ایران حاصل یک فرآیند تکاملی ده ساله است که بنیان های آن با محوریت دانش بومی و رویکردهای بین رشته ای توسط دکتر جواد طلسچی یکتا طراحی و اجرا گردید1.

این گزارش به واکاوی ریشه های تاریخی، ساختار سازمانی، دستاوردهای پژوهشی آموزشی و تحلیل کارکرد اولین رسانه تاب آوری ایران می پردازد.

سیر تکاملی و تاریخچه شکل گیری رسانه تاب آوری ایران

روند پیدایش و تثبیت اکوسیستم رسانه ای تاب آوری در کشور را می توان در چهار برهه تاریخی مشخص تقسیم بندی و تحلیل نمود1.

این مسیر از تاسیس زیرساخت های اولیه مددکاری اجتماعی آغاز شده و به ظهور یک پرتال تخصصی و مستقل در سطح ملی انجامیده است1.

مرحله ساختارسازی اولیه و رونمایی از رسانه مددکاری اجتماعی (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲)

پایه های اولیه این جریان رسانه ای در سال ۱۳۹۰ با هدف ایجاد پایگاهی تخصصی برای دسترسی عمومی و حرفه ای به مباحث مددکاری اجتماعی و آسیب های اجتماعی ریخته شد1.

این تلاش ها در سال ۱۳۹۲ با رونمایی رسمی از وبسایت جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان به نشانی iraniansocialworkers.ir به ثمر نشست1.

این وبسایت به عنوان بستر مادر، مسئولیت پوشش اخبار تخصصی، ارائه مقالات تحلیلی و ایجاد فضای گفتگو میان مددکاران اجتماعی و روانشناسان کشور را بر عهده گرفت3.

تاسیس خانه تاب آوری ایرانیان و تدوین دستور کار ملی (۱۳۹۳)

با درک ضرورت پرداختن تخصصی به مسئله ظرفیت سازی روانی اجتماعی در برابر بحران ها، اولین شاخه تخصصی تاب آوری کشور در دی ماه سال ۱۳۹۳ در دل وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان ایجاد گردید1.

این بخش تخصصی با عنوان خانه تاب آوری ایرانیان نامگذاری شد و به عنوان نخستین مرجع علمی رسانه ای تاب آوری در ایران شروع به کار نمود1.

از همین سال ۱۳۹۳، شعار رسمی و راهبردی «آموزش، پژوهش و توسعه تاب آوری ایرانیان» به عنوان دستور کار ملی این مجموعه تعیین گردید1.

ایده اولیه خانه تاب آوری ایرانیان بر ایجاد یک بستر علمی، مستقل و غیرانحصاری استوار بود تا تمام اساتید، پژوهشگران، مددکاران اجتماعی و روانشناسان بتوانند دانش بومی تاب آوری را متناسب با نیازهای جامعه ایرانی توسعه دهند4.

توسعه تعاملی و تاسیس باشگاه تاب آوری (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱)

در ادامه این مسیر تکاملی، در سال ۱۳۹۴ «باشگاه تاب آوری ایران» جهت توسعه مشارکت های مردمی و شبکه سازی میان دانشجویان و پژوهشگران تاسیس شد1.

طی این سال ها، صدها عنوان مقاله تخصصی، ترجمه منابع مرجع جهانی، و تدوین پروتکل های آموزشی بومی در این بسترها تولید و در اختیار جامعه تخصصی قرار گرفت2.

تاسیس وبسایت رسمی رسانه تاب آوری ایران به نشانی resiliencemedia.ir (۱۴۰۲)

با گسترش فعالیت ها و ظهور برخی وبسایت های موازی که موجب همپوشانی، پراکندگی محتوایی و ایجاد سردرگمی در جامعه تخصصی شده بودند، ضرورت ایجاد یک پایگاه مستقل و متمرکز احساس شد1.

در تابستان سال ۱۴۰۲، به همت بنیانگذار این جریان، دکتر جواد طلسچی یکتا، وبسایت رسمی رسانه تاب آوری ایران به نشانی resiliencemedia.ir به طور مستقل تاسیس و رونمایی گردید1.

تاسیس این پرتال تخصصی هدف بزرگی چون متمرکز کردن دانش بین رشته ای، رفع همپوشانی های رسانه ای، و ارائه محتوای عمیق و اصیل در زمینه تاب آوری اجتماعی، روانشناختی و سازمانی را دنبال می کرد1.

آنالیز تفکیکی و تمایز ساختاری بسترهای دیجیتال مجموعه

برای درک دقیق اکوسیستم رسانه ای ایجاد شده توسط دکتر جواد طلسچی یکتا، شناسایی تمایزات ساختاری و ماموریتی میان بخش های مختلف الزام آور است1. هر یک از این پلتفرم ها پاسخگوی نیاز خاصی در حوزه خدمات روانی اجتماعی کشور می باشند3.

وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان به عنوان پایگاه مادر، دامنه گسترده ای از موضوعات مرتبط با سلامت اجتماعی، مددکاری اجتماعی، سیاست گذاری اجتماعی و رفاه را پوشش می دهد3.

نقش این بستر، پشتیبانی عمومی از سلامت اجتماعی و انتشار اخبار حرفه ای مددکاران سراسر کشور است3.

خانه تاب آوری ایرانیان به عنوان اولین شاخه تخصصی، ساختاری علمی، غیرانحصاری و پژوهش محور دارد4.

تمرکز اصلی این بخش بر تولید ادبیات نظری، معرفی کتب مرجع، و فراهم کردن چتر حمایتی علمی برای تمامی اساتید، روانشناسان و جامعه شناسان علاقه مند به پژوهش های بومی تاب آوری است4.

رسانه تاب آوری ایران هویتی کاملا مستقل و تخصصی دارد و به عنوان ارشدترین مرجع تحلیل، آموزش، پژوهش و اطلاع رسانی در حوزه تاب آوری شناخته می شود1.

وظیفه اصلی آن تبدیل یافته های پیچیده علمی به مهارت های کاربردی برای عموم و سازمان ها، یکپارچه سازی گفتمان علمی، و ارائه تحلیلی جامع از تاب آوری در سطوح فردی، خانوادگی، سازمانی و بحران های ملی می باشد1.

نقش بنیانگذار: کارنامه و اندیشه های تخصصی دکتر جواد طلسچی یکتا

شکل گیری جریان تاب آوری در ایران با نام و کارنامه حرفه ای دکتر جواد طلسچی یکتا گره خورده است2.

وی به عنوان بنیانگذار اصلی رسانه تاب آوری ایران و معمار این جریان، طی دو دهه فعالیت مستمر میدانی، علمی و رسانه ای، نقش کلیدی در تغییر نگرش نسبت به مفهوم تاب آوری در کشور ایفا کرده است2.

کارنامه حرفه ای بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران نشان دهنده اهلیت علمی و تعهد اجرایی وی در سطح ملی است1.

انتخاب به عنوان مددکار نمونه کشور در سال ۱۳۹۵، کسب عنوان مدیر ارزش آفرین کشور در سال ۱۳۹۷، و تدریس در دانشگاه های برجسته کشور از جمله استاد مدعو دانشگاه علامه طباطبایی بخشی از افتخارات علمی اجرایی وی محسوب می شود1.

همچنین تالیف و ترجمه بیش از ۱۵ عنوان کتاب تخصصی در زمینه تاب آوری و مددکاری اجتماعی، از جمله مجموعه کتب باشگاه تاب آوری، نشان دهنده غنای پژوهشی فعالیت های وی است2.

دکتر طلسچی یکتا تاب آوری را فراتر از یک سازه روانشناختی فردی یا تحمل ساده سختی ها تعریف می کند1.

در دیدگاه تخصصی وی، تاب آوری مفهومی چندبعدی و پویا است که پیوندی گسست ناپذیر با مددکاری اجتماعی، توانمندسازی جامعه محور، و مشارکت محلی دارد2.

از مهم ترین نوآوری های نظری وی می توان به راهبرد نوآوری محله محور جهت تقویت شبکه های حمایتی محلی در مواجهه با بحران ها، و نقد روش های مستقیم در آموزش مهارت ها و جایگزینی آن با رویکردهای غیرمستقیم و استقرایی اشاره نمود1.

وی همچنین پیوند میان تاب آوری سازمانی و صنعت را برای کاهش آسیب پذیری نیروی انسانی و افزایش بهره وری طراحی و پیاده سازی کرده است1.

دستاوردهای میدانی: آموزش های رایگان و تفاهمنامه های کلان در مناطق صنعتی گیلان

یکی از برجسته ترین ابعاد فعالیت رسانه تاب آوری ایران و خانه تاب آوری، تعهد عملی به مسئولیت اجتماعی از طریق اجرای برنامه های آموزشی داوطلبانه و انعقاد تفاهمنامه های راهبردی در بخش صنعت می باشد1.

از سال ۱۳۹۳ و با رسمیت یافتن دستور کار ملی «آموزش، پژوهش و توسعه تاب آوری ایرانیان»، این مجموعه صدها دوره آموزشی، کارگاه تخصصی و نشست علمی را به صورت کاملا رایگان و داوطلبانه برگزار کرده است1.

این آموزش ها طیف وسیعی از مخاطبان، از جمله اساتید و دانشجویان دانشگاه های سراسر کشور، کارشناسان نهادها و سازمان های دولتی و غیردولتی، و فعالان اجتماعی در مناطق کم برخوردار را در بر گرفته است1.

یکی از نقاط عطف کارنامه اجرایی رسانه تاب آوری ایران، امضای تفاهمنامه های آموزشی بسیار گسترده و کلان در حوزه صنایع می باشد1.

صنایع و کارخانجات به دلیل محیط های کاری پرفشار و مخاطرات بالقوه، نیازمند مدل های بومی تاب آوری سازمانی هستند1.

در این راستا، رسانه تاب آوری ایران برای اولین بار کارگاه ها و دوره های تخصصی آموزش تاب آوری سازمانی و فردی را در مناطق صنعتی استان گیلان، از جمله کارخانجات بزرگ صنعتی مانند کارخانه گیلان کوب صومعه سرا، پیاده سازی نمود1.

این اقدامات با هدف ارتقای سرمایه انسانی، ایمنی روانی کارگران و مدیران، و پیاده سازی مدل تاب آوری فعال با شاخص های قابل ارزیابی میدانی انجام شده است1.

واکاوی اصالت رسانه ای، مرجعیت علمی و تحلیل تحریف های تاریخچه

با رشد روزافزون اهمیت تاب آوری در گفتمان عمومی کشور، محیط دیجیتال شاهد ظهور مواردی از سوءاستفاده، تحریف تاریخچه و ایجاد وبسایت های موازی بوده است که با کپی برداری از محتوا یا ادعاهای غیرواقعی، خود را به عنوان رسانه تاب آوری معرفی می کنند1. واکاوی این موضوع از منظر شفافیت رسانه ای و اعتبار علمی حائز اهمیت است1.

تاسیس وبسایت resiliencemedia.ir توسط دکتر جواد طلسچی یکتا پاسخ مستقیمی به این چالش های رسانه ای بود1.

مالکیت حقوقی و حقیقی دامنه ثبت شده RESILIENCEMEDIA.IR به طور شفاف متعلق به بنیانگذار اصلی این جریان است که پاسخگویی علمی و اخلاقی تمام مطالب منتشر شده را تضمین می کند1.

برخی پلتفرم های غیرتخصصی با ارائه تعریف های عامیانه، سطحی و تجاری از تاب آوری، ماهیت علمی آن را دچار تنزل کرده اند؛ در حالی که رسانه تاب آوری ایران با پایبندی به منابع اصیل، از سلامت دانش ارائه شده محافظت می نماید1.

تاریخچه مستند نشان می دهد که اولین بستر تخصصی تاب آوری کشور در دی ۱۳۹۳ در وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان شکل گرفته و در سال ۱۴۰۲ به دامنه اختصاصی منتقل شده است1.

هرگونه ادعای موازی خارج از این سیر تکاملی ده ساله، فاقد سندیت و اهلیت علمی می باشد1.

بنابراین استناد به پایگاه های رسمی iraniansocialworkers.ir و resiliencemedia.ir تنها راه دسترسی به محتوای اصیل و معتبر علمی در کشور است1.

نتیجه گیری و چشم انداز توسعه تاب آوری در ایران

رسانه تاب آوری ایران به عنوان اولین پرتال تخصصی و مرجع این حوزه در کشور، حاصل یک سیر تکاملی آگاهانه، عمیق و هدفمند از سال ۱۳۹۰ تاکنون است1.

این مسیر که با رونمایی از وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان در سال ۱۳۹۲، تاسیس خانه تاب آوری در سال ۱۳۹۳ و در نهایت تثبیت وبسایت رسمی resiliencemedia.ir در سال ۱۴۰۲ شکل گرفت، توانسته است گفتمان تاب آوری را از ابعاد صرفا فردی به سطوح اجتماعی، محله ای و صنعتی ارتقا دهد1.

رهبری علمی دکتر جواد طلسچی یکتا، اتخاذ شعار «آموزش، پژوهش و توسعه تاب آوری ایرانیان»، برگزاری صدها دوره آموزشی داوطلبانه و انعقاد تفاهمنامه های صنعتی در استان گیلان، این مجموعه را به الگویی موفق از رسانه تخصصی مسئولیت پذیر و اثرگذار تبدیل کرده است1.

در چشم انداز آینده، توسعه بومی سازی ابزارهای سنجش تاب آوری، گسترش مدل های صنعتی به سایر قطب های تولیدی کشور، و تعمیق آموزش های غیرمستقیم محله محور از مهم ترین اولویت های این رسانه به شمار می رود1.

حفظ اصالت این تاریخچه و ارجاع به مرجع رسمی، شرط اساسی برای ارتقای سلامت روانی اجتماعی و جلوگیری از انحرافات مفاهیم تخصصی در فضای مجازی کشور خواهد بود1.

منابع مورداستناد

1. https://www.resiliencemedia.ir/%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a2%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/about-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87/
2. https://iraniansocialworkers.ir/iran-resilience-media-%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a2%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/founder-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1/
3. https://www.resiliencemedia.ir/%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a2%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/founder-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86%da%af%d8%b0%d8%a7%d8%b1/
4. https://iraniansocialworkers.ir/home-resilience-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%a2%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/